Domowy pomiar ciśnienia pozwala sprawdzić, jak organizm funkcjonuje na co dzień, a nie tylko podczas wizyty w gabinecie. Aby wynik był wiarygodny, trzeba jednak zadbać o odpowiednie warunki i technikę. Poniżej wyjaśniamy, jak to zrobić i jak rozumieć liczby widoczne na ekranie.
Jak przygotować się do pomiaru
Na wynik wpływa wiele drobnych czynników, dlatego zanim założysz mankiet, zadbaj o spokojne otoczenie. Dobrze jest wykonać kilka prostych czynności:
- opróżnij pęcherz, bo pełny może lekko zawyżać wynik,
- nie pal papierosów, nie pij kawy ani mocnej herbaty i nie wykonuj intensywnego wysiłku przez co najmniej 30 minut przed pomiarem,
- usiądź i odpocznij przez 5 minut w ciszy, bez rozmów i bez przeglądania telefonu,
- odsłoń ramię, a nie zakładaj mankietu na grube ubranie ani nie podwijaj rękawa tak, by uciskał ramię.
Warto też wybrać odpowiedni sprzęt. Najczęściej poleca się automatyczne ciśnieniomierze naramienne, które są prostsze w użyciu niż nadgarstkowe. Rozmiar mankietu musi pasować do obwodu ramienia – zbyt mały zawyża wynik, zbyt duży go zaniża. Przy zakupie sprawdź informacje o walidacji urządzenia i porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, a ceny i dostępność zweryfikuj aktualnie w sklepach.
Krok po kroku: prawidłowa technika
Sam pomiar jest prosty, ale kilka szczegółów ma duże znaczenie. Postępuj według poniższej kolejności:
- Usiądź wygodnie na krześle z oparciem, z plecami opartymi i stopami płasko na podłodze. Nie krzyżuj nóg.
- Połóż rękę na stole tak, aby mankiet znajdował się na wysokości serca. Dłoń powinna być rozluźniona, najlepiej skierowana wnętrzem do góry.
- Załóż mankiet na nagie ramię, kilka centymetrów powyżej zgięcia łokcia. Zgodnie z instrukcją producenta ułóż go tak, by oznaczenie tętnicy znajdowało się po wewnętrznej stronie ramienia.
- Uruchom urządzenie i przez cały pomiar siedź nieruchomo, nie mów i nie spinaj mięśni.
- Zapisz wynik od razu: ciśnienie skurczowe, rozkurczowe i tętno, a także datę i godzinę.
- Odczekaj minutę i wykonaj drugi pomiar, najlepiej na tym samym ramieniu. Jeśli wyniki znacznie się różnią, zrób trzeci.
Przy pierwszych pomiarach dobrze jest sprawdzić oba ramiona. Jeśli różnice są wyraźne i powtarzalne, w kolejnych pomiarach używaj tego ramienia, na którym wyniki są wyższe, i powiedz o tym lekarzowi.
Jak często mierzyć i prowadzić dzienniczek
Pojedynczy pomiar niewiele mówi, bo ciśnienie zmienia się w ciągu dnia pod wpływem emocji, ruchu, snu czy posiłków. Znacznie więcej informacji dają serie wyników. Jeśli lekarz nie zalecił inaczej, często stosuje się schemat: pomiary rano (przed lekami, jeśli jakieś przyjmujesz, i przed śniadaniem) oraz wieczorem, przez kilka kolejnych dni. Konkretny plan najlepiej ustalić ze specjalistą.
Prowadź prosty dzienniczek, w papierowej formie lub w aplikacji. Zapisuj:
- datę i godzinę,
- oba wyniki ciśnienia oraz tętno,
- okoliczności, np. stres, kiepski sen, ból głowy, choroba,
- przyjęte leki, jeśli takie stosujesz.
Taki zapis ułatwia lekarzowi ocenę sytuacji, ponieważ opiera się na średniej z wielu pomiarów, a nie na jednym przypadkowym odczycie.
Jak interpretować wyniki
Wynik składa się z dwóch liczb podawanych w mmHg, np. 120/80. Pierwsza to ciśnienie skurczowe, czyli moment skurczu serca. Druga to ciśnienie rozkurczowe, czyli moment rozkurczu. Wartości graniczne mogą się nieco różnić w zależności od wytycznych, wieku i chorób współistniejących, dlatego traktuj poniższe informacje jako ogólną orientację.
- Wynik prawidłowy to zazwyczaj wartości poniżej około 130/85 mmHg, a często za optymalne uznaje się ok. 120/80 mmHg lub niższe.
- Wynik podwyższony to powtarzające się odczyty w górnych granicach normy lub nieco powyżej niej. Warto wtedy kontynuować pomiary i omówić je z lekarzem.
- Podejrzenie nadciśnienia w pomiarach domowych pojawia się zwykle, gdy średnia z kilku dni wynosi około 135/85 mmHg lub więcej. Rozpoznanie stawia jednak wyłącznie lekarz, po analizie wyników i badaniu.
Pamiętaj, że jeden wysoki wynik nie oznacza choroby, podobnie jak jeden prawidłowy nie wyklucza problemu. Liczy się powtarzalność. Nie zmieniaj też samodzielnie dawek leków ani nie odstawiaj ich na podstawie domowych odczytów – decyzje terapeutyczne należą do lekarza.
Kiedy skontaktować się z lekarzem
Umów wizytę, jeśli wyniki w dzienniczku regularnie wychodzą powyżej zalecanych wartości, mocno się wahają albo pojawiają się niepokojące objawy, takie jak częste bóle głowy, zawroty głowy czy kołatanie serca. Zgłoś się także wtedy, gdy ciśnienie jest stale bardzo niskie i towarzyszy mu osłabienie lub omdlenia.
Jeżeli bardzo wysokiemu wynikowi towarzyszą silny ból w klatce piersiowej, duszność, nagłe zaburzenia mowy lub widzenia, osłabienie jednej strony ciała albo silny ból głowy, nie czekaj na kolejny pomiar. Zadzwoń pod numer alarmowy 112.
Na koniec warto raz na jakiś czas sprawdzić swój ciśnieniomierz. Możesz zabrać go na wizytę i porównać odczyt z pomiarem wykonanym przez personel medyczny. Dzięki temu będziesz mieć pewność, że wyniki, na których opierasz swoje decyzje, są wiarygodne.
O autorze
