Przypadkowe skasowanie ważnego dokumentu czy zdjęć zdarza się każdemu. Zanim wpadniesz w panikę, warto wiedzieć, że w wielu sytuacjach pliki da się odzyskać – pod warunkiem, że zadziałasz szybko i we właściwej kolejności.
Najpierw przestań korzystać z dysku
Gdy usuwasz plik, system zwykle nie kasuje jego zawartości od razu. Oznacza jedynie miejsce na dysku jako wolne, a dane leżą tam do momentu, aż zapiszą się na nich nowe informacje. Dlatego pierwsza zasada brzmi: jak najmniej korzystaj z komputera lub telefonu po zauważeniu straty.
- nie instaluj nowych programów na tym samym dysku, z którego chcesz odzyskiwać dane,
- nie pobieraj plików ani nie zapisuj nowych dokumentów,
- jeśli to możliwe, wyłącz urządzenie lub przynajmniej ogranicz jego używanie,
- programy do odzyskiwania instaluj na innym dysku lub pendrivie.
Sprawdź kosz i proste miejsca kopii
Zacznij od najprostszych rozwiązań, bo często wystarczą w zupełności.
Kosz systemowy
Pliki usunięte w zwykły sposób trafiają do kosza w Windowsie, macOS i większości środowisk Linuksa. Otwórz go, wyszukaj plik po nazwie lub dacie usunięcia, kliknij prawym przyciskiem myszy i wybierz opcję przywracania. Plik wróci do folderu, z którego został usunięty. Pamiętaj, że kosz nie obejmuje plików skasowanych skrótem z pominięciem kosza, plików z pendrive’ów i kart pamięci ani często danych z dysków sieciowych.
Poprzednie wersje plików
Windows oferuje funkcję historii plików i poprzednich wersji, a macOS – Time Machine. Jeśli wcześniej były włączone, możesz przywrócić cały folder lub pojedynczy plik z wybranego dnia. Wejdź we właściwości folderu, w którym znajdował się plik, i sprawdź zakładkę z poprzednimi wersjami.
Kosze w aplikacjach i chmurze
Usługi przechowywania danych w chmurze, poczta e-mail i aplikacje do zdjęć mają zwykle własny kosz lub folder „ostatnio usunięte”. Pliki są tam przechowywane przez ograniczony czas, który różni się w zależności od usługi, więc sprawdź go jak najszybciej. Zajrzyj też do kopii zapisanej w telefonie, na innym komputerze lub w wiadomościach, które kiedyś sobie wysłałeś.
Użyj programu do odzyskiwania danych
Jeśli kosza i kopii nie ma, można spróbować specjalnego oprogramowania. Takie programy skanują dysk i szukają śladów skasowanych plików. Dostępne są zarówno narzędzia darmowe, jak i płatne – ich możliwości oraz ceny bywają różne, dlatego przed wyborem przeczytaj opinie i sprawdź aktualne warunki.
- Podłącz drugi dysk lub pendrive, na który zapiszesz odzyskane dane.
- Zainstaluj program na innym nośniku niż ten, z którego odzyskujesz pliki.
- Wybierz dysk, partycję lub kartę pamięci do przeskanowania.
- Poczekaj na zakończenie skanowania – przy dużych dyskach może potrwać długo.
- Zaznacz potrzebne pliki, skorzystaj z podglądu i zapisz je w innym miejscu niż źródło.
Szanse powodzenia zależą od wielu czynników. Lepiej wypadają pliki skasowane niedawno i dyski, na które potem niewiele zapisywano. Trudniej jest w przypadku dysków SSD, bo mechanizm porządkowania danych może trwale usuwać zawartość usuniętych plików, oraz urządzeń z włączonym szyfrowaniem. Nazwy odzyskanych plików mogą też być zmienione, a część danych uszkodzona.
Kiedy zwrócić się do specjalisty
Jeżeli dysk wydaje dziwne dźwięki, nie jest rozpoznawany przez komputer, został zalany lub fizycznie uszkodzony, nie próbuj na własną rękę kolejnych programów. Każda próba może pogorszyć sytuację. W takim wypadku lepiej oddać nośnik do wyspecjalizowanej pracowni odzyskiwania danych. Koszt usługi zależy od rodzaju awarii i pojemności, więc poproś o wycenę z kilku miejsc i zapytaj o zasady, zanim zdecydujesz się na zlecenie.
Jak nie stracić plików w przyszłości
Najlepszą metodą jest zapobieganie. Warto wprowadzić kilka nawyków:
- twórz regularne kopie zapasowe, najlepiej według zasady 3-2-1: trzy kopie danych, na dwóch różnych typach nośników, z czego jedna poza domem,
- włącz automatyczną historię plików lub kopie w chmurze,
- przed masowym usuwaniem sprawdź zawartość folderu,
- od czasu do czasu sprawdź, czy kopia zapasowa naprawdę da się otworzyć i przywrócić.
Pamiętaj: im szybciej zareagujesz i im mniej zmian wprowadzisz na dysku, tym większa szansa na odzyskanie plików. Gdy dane są naprawdę cenne, spokojne działanie krok po kroku jest lepsze niż pośpieszne próby.
O autorze
